Succesvolle afronding veldseizoen macrofauna

Tussen 15 maart en 15 juni heeft team macrofauna een intensieve bemonsterings- en uitzoekperiode succesvol afgerond. In deze periode zijn op 228 locaties macrofaunamonsters genomen en vervolgens uitgezocht op het lab. Dankzij de inzet van het hele team (Lotte, Kirsten, Patricia, Mark, Madieke, Eva en Wim) zijn alle werkzaamheden binnen de geplande termijn uitgevoerd.

Naast de reguliere bemonstering voor de basismeetnetten van HHNK en AGV was er ook ruimte voor een aantal interessante onderzoeksprojecten.

Natuurvriendelijke oevers

Een van deze projecten richt zich op natuurvriendelijke oevers. Op 20 locaties is de macrofauna bemonsterd. Later deze zomer worden op dezelfde locaties ook vegetatieopnamen uitgevoerd. Door de resultaten van de macrofauna en de water- en oeverplanten te combineren ontstaat een completer beeld van de ecologische ontwikkeling van deze natuurvriendelijke oevers.

Nieuw onderzoek naar plas-draszones

Een nieuw project is het onderzoek naar macrofauna in plas-draszones. In opdracht van HHNK zijn op 11 locaties in Noord-Holland deze bijzondere overgangszones bemonsterd. Plas-draszones herbergen een geheel eigen macrofaunagemeenschap, die duidelijk verschilt van die in het aangrenzende oppervlaktewater.
Naast de macrofaunabemonstering zijn op iedere locatie verschillende fysisch-chemische metingen uitgevoerd en is beoordeeld of sprake is van grondwaterinvloed. De komende periode zullen de resultaten verder worden geanalyseerd.

Nieuwe onderzoeksprojecten

Ook zijn twee nieuwe projecten gestart:
–          Tussenwater bij Hoorn;
–          Helofytenfilter van RWZI Everstekoog op Texel.

Bijzondere waarnemingen op het lab

Tijdens het uitzoeken van de monsters van de plasdraszones werd direct al een bijzondere watermijt aangetroffen. Het gaat om Piersigia limophila, een soort die in Nederland vrijwel uitsluitend voorkomt op de Waddeneilanden en op enkele locaties in Noord-Holland. Afgelopen tien jaar troffen we de soort één keer eerder aan in een duinplas op Texel.

Ook binnen het beheergebied van AGV leverde het veldwerk een bijzondere waarneming op. In de Waterleidingplas werd de watermijt Oxus carpenteri gevonden. Deze soort heeft in Nederland een zeer beperkte verspreiding en is vrijwel uitsluitend bekend uit het Vechtplassengebied.

Bij een natuurvriendelijke oever bij Ilpendam zijn larven aangetroffen van de veenmosmug. Deze soort komt niet alleen voor in veenmos, maar ook in andere mossen in vochtige habitats. Door hun kleur, die sterk overeenkomt met het mos, zijn de larven in het veld nauwelijks zichtbaar. Op dezelfde locatie zijn ook larven van de lelie-mini (een kokerjuffer) gevonden. Deze soort wordt in het beheergebied van HHNK doorgaans vooral aangetroffen in vegetatierijke duinplasjes in het Zwanenwater en op Texel.

 

Bijzondere waarnemingen in het veld

Tijdens het veldwerk komen we uiteraard veel meer tegen dan alleen macrofauna. Dit voorjaar werd op maar liefst vier locaties een roerdomp waargenomen. Het blijft iedere keer weer bijzonder om deze schuwe moerasvogel tegen te komen.

Minder positief is de verdere toename van exotische rivierkreeften. Waar deze al langere tijd een bekend probleem vormen binnen het beheergebied van AGV, lijken de aantallen nu ook in het beheergebied van HHNK duidelijk toe te nemen. De gevolgen voor de waterkwaliteit en de ecologie blijven een punt van zorg.

Tegelijkertijd zijn er ook hoopvolle ontwikkelingen. De otter is inmiddels op meerdere locaties ten noorden van Amsterdam waargenomen. Mogelijk kan deze toppredator, samen met andere predatoren, in de toekomst bijdragen aan een natuurlijker evenwicht in de watersystemen.

Van veldwerk naar analyse

Met het afronden van deze intensieve voorjaarscampagne kan worden teruggekeken op een succesvol veldseizoen. De komende maanden zijn we vooral bezig met het opnemen van vegetatie in het water en op de oever en vervolgens vanaf het najaar worden de macrofaunamonsters geanalyseerd.

Auteur: Wim Langbroek, Hydrobioloog, namens het gehele macrofaunateam.